Vezirköprü: Tarihi ve Doğal Güzellikleriyle Samsun'un İncisi

Samsun'un batı ucunda yer alan Vezirköprü, hem yüzölçümü hem de tarihi ve doğal değerleriyle ilin dikkat çeken ilçelerinden biridir. 1.674 km²'lik alanıyla Samsun'un en geniş ilçesi olan Vezirköprü, aynı zamanda ilin en batıdaki ilçesi olma özelliğini taşır. Bu geniş coğrafya, ormanlarla kaplı dağlardan verimli ovalara, antik kent kalıntılarından tabiat parklarına kadar pek çok zenginliği barındırır.

Hititlerin Kutsal Kenti Nerik

Vezirköprü'nün 7 kilometre kuzeybatısındaki Oymaağaç Höyüğü, 3.500 yıllık geçmişiyle Hitit tarihinin en önemli merkezlerinden biri olan Nerik'in yeridir. Hattiler tarafından kurulan kent, gökyüzü ve fırtına tanrısı Teşup'a adanmış kutsal bir şehir olarak kabul ediliyordu. Hititlerin bölgeyi fethetmesinin ardından da bu kutsal statüsünü koruyan Nerik, Hattuşaş, Arinna ve Ziplanda ile birlikte vergi muafiyetine sahip dört kentten biriydi.

Hitit krallarının düzenli olarak ziyaret edip törenler yaptığı ve adaklar sunduğu Nerik, aynı zamanda Hititlerin en önemli şenliklerinden Purulliyaş'a da ev sahipliği yapıyordu. İlluyanka efsanesinin geçtiği yer olarak bilinen kent, II. Hantili döneminde Kaşkaların eline geçmiş, III. Hattuşili zamanında ise yeniden Hitit topraklarına katılmıştı. Hititlerin en kuzeydeki şehri olan Nerik, imparatorluğun yıkılmasının ardından tarih sahnesinden silinmiş ve yerleşime kapanmıştır.

Oymaağaç Höyüğü'ndeki Kazılar

Nerik'teki arkeolojik kazılar 2005 yılında başladı ve ilk dokuz yılda önemli buluntular ortaya çıkarıldı. Kazılarda bir sur ve kapısı, mabet temel duvarları, kuyu, tünel, 13 toprak tablet, mühür ve çeşitli kalıntılar keşfedildi. Mabet duvarlarının incelenmesi, yapının üst üste inşa edilmiş üç ayrı evreden oluştuğunu ve son evresinin MÖ 13. yüzyıla tarihlendiğini gösterdi. Tapınağın 2.500 m²'lik bir alanı kapladığı tahmin ediliyor.

Kazı alanında ayrıca 2,5 metre genişliğinde ve 4 metre derinliğinde bir kuyu ile 50 metre uzunluğunda, 40 basamaklı bir tünel bulundu. Kuyunun dip kısmındaki sıva kalıntısı ve obsidyen bıçak parçaları, buranın silo olarak kullanılmış olabileceğini düşündürüyor. Tünelin sonunda ise kuşatma durumlarında depo olarak kullanıldığı düşünülen kutsal bir içme suyu havuzu olduğu tahmin ediliyor. 2013'te güvenlik nedeniyle durdurulan tünel çalışmaları, 2015'te uzman ekiplerin tadilatının ardından yeniden işlevsel hale getirildi. Buluntular arasında Teşup'un sembolü boğa figürlü kaplar, çivi yazılı tabletler ve daha önce başka Hitit kentlerinde örneğine rastlanmamış bronz bir alet de yer alıyor. Eserlerin bir bölümü Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde sergileniyor.

Vezirsuyu Tabiat Parkı

Vezirköprü'nün doğal güzelliklerinin başında gelen Vezirsuyu Tabiat Parkı, Şahinkaya Kanyonu ile birleşik konumuyla görsel bir şölen sunuyor. 288 hektarlık alan, 2007 yılında mesire alanı statüsü kazandı, 2011'de ise tabiat parkı olarak ilan edildi. Göl manzarası eşliğinde piknik yapma imkânı sunan park; amatör olta balıkçılığı, doğa yürüyüşü, bisiklet sürme, yaban hayatı gözlemi ve doğa eğitimi gibi birçok ekoturizm etkinliğine olanak tanıyor.

Ziyaretçilerin büyük bölümü parka piknik yapmak ve zaman geçirmek için geliyor. Bu sırada yürüyüş, egzersiz, fotoğraf çekme, bitki ve yaban hayatı gözlemleme ile futbol, voleybol, basketbol gibi spor faaliyetleri de sıkça yapılıyor. Yüksek ziyaretçi potansiyeli, parkın rekreasyonel çeşitliliğini her geçen gün artırıyor.

Samsun'un Batı Kapısı

Vezirköprü, Samsun'un batı sınırını oluştururken aynı zamanda ilin orman varlığına da önemli katkı sağlıyor. İl genelinde Alaçam, Ayvacık, Çarşamba, Kavak ve 19 Mayıs ile birlikte anılan ormanlık alanlar arasında Vezirköprü de yer alıyor. Bu ormanlar, ilin biyolojik çeşitliliğini zenginleştiren önemli yaşam alanlarından.

Tarih boyunca Hititlerden günümüze uzanan katmanlarıyla Vezirköprü, hem arkeoloji meraklıları hem de doğa tutkunları için keşfedilmeyi bekleyen bir hazine niteliğinde. Kutsal kent Nerik'in sessiz kalıntıları ve Vezirsuyu'nun huzur veren manzarası, bu ilçeyi Samsun'un en özel köşelerinden biri yapıyor.

Kaynak: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: Vikiçizer, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0